Józef Haller

Gen. Józef Haller de Hallenburg ( ur.13.08. 1873 r.-zm.4.06.1960r.) Urodził się w Jurczycach, był synem Henryka Hallera i Olgi z Tretterów. Od- najmłodszych lat Józef Haller był wychowywany w duchu polskości, umiłowaniu Boga,
Ojczyzny i historii. Ogromny wpływ na kształtowanie jego osobowości wywarły patriotyczne tradycje rodzinne ,zarówno ze strony ojca, jak i matki. Do dziewiątego roku życia mieszkał
wraz z rodzeństwem w Jurczycach. W 1882 r. jego rodzina przeniosła się do Lwowa -J. Haller gdzie ukończył szkołę powszechną i gimnazjum. Po śmierci ojca w1888r. powrócili
do Jurczyc. W latach 1889-95 studiował w austriackich szkołach wojskowych, Koszycach, Hranicach, w Wiedniu. Każde wakacje spędzał w Jurczycach. W późniejszych czasach we dworze pojawiał się na uroczystościach rodzinnych. Po raz ostatni w Jurczycach był w sierpniu 1939r.


Należał obok innych członków rodziny do Sodalicji Mariańskiej oraz do Trzeciego Zakonu Świeckiego Franciszkańskiego (tercjarzy). W armii austriackiej służył 17 lat (1895-1912), odchodząc z niej w stopniu kapitana. Był współtwórcą harcerstwa polskiego i jego symboli. W 1913 r. został instruktorem
wojskowym drużyn Sokoła. Po wybuchu I wojny światowej włączył się w organizację Legionu Wschodniego. W 1916 r. został dowódcą II Brygady Legionów. W lutym 1918 r. po zawarciu przez Niemcy
i Austrię traktatu z Ukrainą wypowiedział posłuszeństwo Austrii, przebił się przez front pod Rarańczą , Kaniowem i wkroczył na tereny Rosji. W czerwcu 1918 r. wyruszył do Francji, tam zostaje naczelnym wodzem Armii Polskiej – Błękitnej Armii, z którą w kwietniu 1919 r. wkracza do Polski. W październiku 1919 r. powierzono mu dowództwo Frontu Pomorskiego. Dnia 10
lutego 1920 r. generał broni Józef Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją Województwa Pomorskiego przybył do Pucka,
gdzie dokonał symbolicznych Zaślubin Polski z Morzem.
W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. dowodził Frontem Północno- Wschodnim. Zorganizował stutysięczną Ochotniczą Armię . Był członkiem Rady Wojennej, PCK a od 3 lipca 1920 do 4 lutego 1923 przewodniczył Związkowi Harcerstwa Polskiego. W
latach 1920-26 Józef Haller pełnił funkcję m.in. Generalnego Inspektora Artylerii. W latach 1922-27 był posłem na Sejm oraz przewodniczył Związkowi Hallerczyków.

Od 1922 r. do wybuchu II wojny światowej mieszkał w majątku w Gorzuchowie pod Grudziądzem wraz z żoną Aleksandrą Salą i synem Erykiem, a we Władysławowie posiadał domek letniskowy . W 1926 r. sprzeciwił się zamachowi majowemu Józefa Piłsudskiego, w tym samym roku marszałek Piłsudski przeniósł go w stan spoczynku. W latach 1936-1939 był jednym z organizatorów i przywódców opozycyjnego wobec sanacji Frontu Morges. W 1937 r. na Kongresie Konstytucyjnym Stronnictwa Pracy został wybrany na stanowisko prezesa Rady Naczelnej.

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 r. emigruje do Francji, potem do Anglii. Na emigracji został ministrem oświaty w rządzie Władysława Sikorskiego. Po wojnie pozostał na emigracji w Londynie, gdyż nie akceptował rządów komunistycznych w Polsce. Zmarł 4 czerwca 1960 r. w Londynie. W 1993 r. jego prochy sprowadzono do Polski i złożono w kościele garnizonowym pw. św. Agnieszki w Krakowie.

Generał broni Józef Haller jest patronem 12 Brygady Zmechanizowanej w Szczecinie oraz wielu szkół.
Był odznaczony Orderem Orla Białego, Virtuti Militari 5 kl., czterokrotnie Krzyżem Walecznych, estońskim Krzyżem Wolności2 kl., francuską legią Honorową 2 kl., Krzyżem
Wojennym oraz włoskim orderem Korony Włoch 2 kl..